فرستاده است همان‌طور كه در قرآن مجيد مىگويد « وَ إِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ . صِراطِ اللَّهِ الَّذِي لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ » ( و تو به صراط مستقيم خداوندى كه آسمان و زمين آفريدهء او در حكم اوست ، راه مىنمايى ) « 1 » و انحراف از آن موجب سقوط و خروج از فطرت و سرازير شدن در جهنمى است كه دربارهء او گفته شده است « هَلِ امْتَلَأْتِ وَ تَقُولُ هَلْ مِنْ مَزِيدٍ » ( آيا پر شدى ؟ و در پاسخ گويد آيا باز هم هست ) . « 2 » و اين صراط ( همان‌طور كه در اخبار و احاديث آمده است ) باريك‌تر از مو و تيزتر از شمشير است زيرا كمال انسان ، در سلوك راه حق و حقيقت منوط به استكمال دو قوهء نظرى بسيار دقيق و رقيق كه در معالم و معارف الهيه از مو باريك‌ترند و اما از نظر قوهء عملى ، بر حسب انتخاب حد متوسط بين طرفين تضاد در اعمال قوهء شهويه و قوهء غضبيه و قوهء فكريه جهت تحصيل ملكهء عدالت كه كمال حكمت عملى است از شمشير تيزتر . پس براى صراط مستقيم دو وجهه و به عبارت ديگر دو جانب و يا دو طرف است كه يكى از مو باريك‌تر و ديگرى از شمشير تيزتر است و انحراف از وجههء اول موجب هلاكت ( و نابودى ناشى از گمراهى در وادى جهل و ضلالت ) است همان‌طور كه خداى متعال در آيهء شريفهء « إِنَّ الَّذِينَ لا يُؤْمِنُونَ بِالْآخِرَةِ عَنِ الصِّراطِ لَناكِبُونَ » ( كسانى كه به آخرت ايمان ندارند از صراط مىلغزند ) « 3 » بيان مىفرمايد و وقوف و درنگ نمودن بر جانب ديگر ( و ماندن در يكى از منازل عقل عملى ) موجب جدايى و انقطاع از قافلهء سير و سلوك الى قله است ، همان‌طور كه در آيهء شريفهء « يُسْحَبُونَ فِي الْحَمِيمِ » « 4 » و در آيهء كريمهء « وَ لا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ » ( و به ظالمان نگراييد و گرنه آتش دوزخ به شما خواهد رسيد ) « 5 » و در آيهء « اثَّاقَلْتُمْ إِلَى الْأَرْضِ أَ رَضِيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الْآخِرَةِ » ( گران‌جانى كرديد و در جاى خود مانديد آيا از آخرت به حيات دنيوى خشنوديد ) « 6 » و در آيهء شريفهء « أَنَّ هذا صِراطِي مُسْتَقِيماً فَاتَّبِعُوهُ » ( اين صراط مستقيم من است ، در آن بپوييد ) « 7 » به عنوان نقل از قول پيامبر اكرم ( ص ) بدين مطلب اشاره شده است ؛ و معناى آيهء اخير اين است كه اى پيروان من بر صراط آخرت به طور مستقيم و بدون ميل و انحراف از آن عبور كنيد و در حديث از قول پيامبر اكرم ( ص ) نقل شده است كه او مىگويد « يمرّ المؤمن على الصراط كالبرق » مؤمن بر روى صراط به سرعت نور عبور مىكند . صفات - معمولا كلمهء صفات در مباحث كلامى و فلسفى اطلاق به صفات خداوند مىشود يكى از مباحث دشوار بررسى صفات خداوند است . مانند عالميت ، قدرت ، اراده ، رزاقيت و غيره بر اين اساس كه آيا صفات خداوند و مثلا علم درباره خداوند به همان معنى است كه در انسان است يعنى عبارت از صور حاصله نزد عقل است و يا صور حاضره و يا

--> ( 1 ) شورى / 52 - 53 . ( 2 ) ق / 30 . ( 3 ) مؤمنون / 75 . ( 4 ) غافر / 73 . ( 5 ) هود / 113 . ( 6 ) توبه / 39 . ( 7 ) انعام / 153 .